Czy zastanawialiście się kiedyś, jakie bajki mogą wspierać dzieci w docenianiu różnorodności i lubieniu samych siebie? W świecie, w którym od najmłodszych lat dzieci narażone są na presję wyglądu, osiągnięć i „bycia idealnym”, bajki mogą stać się potężnym narzędziem wychowawczym – pod warunkiem, że nauczymy się je mądrze wykorzystywać. Za przykład niech posłuży nam produkcja Disneya z 2021 roku – „Encanto”, która pod kolorową, muzyczną oprawą niesie między innymi głębokie przesłanie o ciałopozytywności, różnorodności i prawie do bycia sobą.
Główna bohaterka, Mirabel, jako jedyna z rodziny nie posiada magicznego daru. Z pozoru „zwyczajna”, nie wyróżnia się ani wyglądem (choć co ciekawe, jako jedna z nielicznych postaci Disneya nosi okulary), ani supermocami. Właśnie to czyni ją wyjątkową. Dzieci, które czują się „inne”, „zwyczajne w porównaniu do rówieśników”, „nie tak dobre”, mogą zobaczyć w Mirabel kogoś, kto nie musi niczego udowadniać, by zasługiwać na miłość i akceptację. To fundamentalny przekaz w budowaniu zdrowego obrazu siebie u dziecka.
Postać Luizy, siostry Mirabel, przełamuje stereotypy kobiecego wyglądu. Luiza ma muskularną, silną sylwetkę i jest dumna ze swojej siły – ale również jest zmęczona tym, że zawsze musi być „tą niezłomną”. To doskonały punkt wyjścia do rozmowy z dziećmi (zarówno dziewczynkami, jak i chłopcami!) o tym, że;
- ciało ma prawo wyglądać różnie i że jest czymś więcej niż wygląd. Ciało ma swoje funkcje – dzięki niemu możemy robić różne rzeczy:
- ciało ma swoje granice;
- dzięki ciału możemy odczuwać i pokazywać różne emocje, ciało wysyła nam też sygnały dotyczące tego, jaką emocje w danym momencie przeżywamy;
- ciało ma swoje potrzeby, w które należy się wsłuchać.
Isabela, siostra „idealna”, pokazuje z kolei pułapkę życia według oczekiwań innych. Jej przemiana, w której odkrywa radość z bycia autentyczną, nieidealną, dziką, jest doskonałym przykładem tego, że prawdziwe piękno rodzi się z wolności, a nie z dostosowania do cudzych oczekiwań. Dodatkowo, Isabela jako najpiękniejsza siostra w rodzinie, wcale nie jest najszczęśliwsza – co może stanowić cenny przykład tego, że szczęście człowieka nie zależy od jego urody.
„Encanto” stwarza świetną okazję do budowania głębszej relacji z dzieckiem – nie tylko przez wspólne oglądanie, ale przede wszystkim przez rozmowę po seansie. Oto kilka prostych pomysłów, jak taki dialog można rozpocząć:
Zadaj pytania otwarte:
–Jak myślisz, dlaczego Mirabel czuła się gorsza?
–Co myśli o sobie Luisa? A Isabela?
– Czy każdy z nas ma coś wyjątkowego, nawet jeśli nie jest „magiczny”?
Porównaj bajkę do życia dziecka:
– Czy zdarzyło Ci się czuć, że jesteś inny/a niż inni?
– Co w sobie lubisz – nie z wyglądu, ale ze środka?
W kontekście bajki można też zwrócić uwagę, że ciało nie jest naszą wizytówką. Każde ciało jest piękne, ponieważ między innymi dzięki niemu możemy być, kim jesteśmy. Ciało pozwala nam tańczyć, czuć, śmiać się, przytulać.
„Encanto” to swego rodzaju lustro, w którym dzieci (i dorośli) mogą się przejrzeć i zobaczyć, że nie trzeba być idealnym, by być wystarczającym. W świecie pełnym filtrów, ocen i porównań, Mirabel i jej rodzina pokazują nam, że prawdziwa magia to autentyczność, akceptacja i miłość – także do siebie samego. Wspólne oglądanie bajek może być początkiem pięknych rozmów, które wywrą wpływ na nasze pociechy.
Autorka tekstu: Monika Mordawska