Wyniki badań podkreślają (m.in. Barbeau, 2022; Chopik, 2014; Regai, i in., 2023; Turner, 2005; Wang i in., 2024), jak ważną rolę w budowaniu tego, jak dzieci i nastolatkowie postrzegają własne ciało mają rodzice, media i środowisko. Dorośli mogą wspierać dzieci w kształtowaniu ich pozytywnego podejścia do własnego ciała w bardzo różny sposób.
Dzieci uczą się przez obserwację. Dlatego ważne jest, aby zwrócić uwagę na własne podejście do swojego ciała i tego, co z nim związane. Na to, czy cały czas komentujemy nasz wygląd, czy komentujemy wygląd innych ludzi, czy oceniamy innych poprzez to, jak wyglądają, czy przechodzimy z diety na dietę, albo czy ponad wszystko będzie ważne dla nas zdrowe jedzenie lub aktywne spędzanie czasu. Dzieci to wszystko widzą, nawet jeśli o pewnych rzeczach nie rozmawiamy. Biorą przykład z dorosłych w ich najbliższym otoczeniu i chłoną całymi sobą nasze podejście – do ciała, świata, do samych siebie. Dlatego tak ważne jest aby pamiętać, że jeśli chcemy aby nasze dzieci miały zdrowe podejście do własnego ciała, my-dorośli, sami musimy je mieć.
Każdy ma czasem potrzebę, aby inni ludzie powiedzieli mu o nim coś miłego. Nie lubimy słyszeć rzeczy, które miałyby mówić o nas coś niemiłego. Czasem za to każdy z nas ma ochotę powiedzieć komuś albo jedno, albo drugie. Pewnie dość naturalne wydaje się być to, że negatywne komentarze na temat wyglądu negatywnie wpływają na postrzeganie własnego ciała oraz samego/samej siebie.
Co jednak z tymi pozytywnymi komentarzami? Pozytywne komentarze, podobnie jak te negatywne, wzmacniają przekonania, że wygląd jest jest ważny, że ludzie oceniają innych ludzi poprzez pryzmat tego, jak wyglądają, że należy dążyć do sylwetki odpowiadającej społecznemu ideałowi piękna lub ideałowi piękna danej grupy społecznej.
Dużo cenniejsze będzie, docenianie umiejętności dziecka i jego cech. Zwracanie uwagi na to, co może robić i czuć dzięki swojemu ciału. Nauczyć je rozpoznawać potrzeby własnego ciała – wskazywać, jak ciało daje znać o tym, czego potrzebuje i zachęcać dziecko do słuchania tych potrzeb, na przykład: Boli cię głowa? Zapytaj dziecko, czy ma pomysł, dlaczego może się tak dziać. Jeśli go nie ma, podpowiedź: Może dlatego, że się nie wyspałeś, że mało piłeś, że się stresujesz. Myślisz, że może być coś w tym co powiedziałam/powiedziałam, czy może chodzić jeszcze o coś innego? Sam/sama mów o tym, czego potrzebuje Twoje ciało.
Należy zwrócić uwagę na język, jakim posługujemy się w odniesieniu do jedzenia, ciała i aktywności. Należy unikać określeń “zdrowe” i “niezdrowe”; “ćwiczenia” czy ”odchudzanie” po to żeby zrzucić/przybrać na wadze, a zamiast tego mówić raczej o składnikach odżywczych i tym, jak ciało czuje się po jedzeniu, aktywności sportowej, siedzeniu cały dzień przed komputerem.
Zachęcaj dziecko do aktywności sportowej, spędzenia czasu na świeżym powietrzu, ale nie po to, aby zrzuciło na wadze, ale dlatego, że każde ciało potrzebuje ruchu, a kiedy ludzie uprawiają odpowiednią ilość sportu wydzielają się endorfiny, czyli hormony szczęścia.
Nie zmuszaj dziecka do jedzenia. Daj dziecku wybór i zachęcaj do próbowania. Niech jedzenie nie będzie nagrodą lub karą, czyli unikaj stwierdzeń: “Jak zjesz obiad, to dostaniesz deser”; “Jak zjesz śniadanie, to będziesz mógł zjeść coś słodkiego”; “Dostałeś 6? To dziś wyjątkowo też możesz zjeść coś słodkiego”.
Obraz własnego ciała, tak samo jak to, jak dziecko widzi samego siebie oraz innych ludzi, budowane jest w relacji z rodzicem. Dobra, ciepła, bezpieczna, oparta na zaufaniu relacja dziecka z rodzicem będzie dobrą podwaliną do zbudowania w dziecku pewności siebie a także zbudowania pozytywnego obrazu ciała. Oczywiście, budowanie takiej relacji będzie zależało zarówno od temperamentu zarówno dziecka, jak i rodzica. W taką relację wpisuje się bliskość fizyczna, jak i emocjonalnej. Oczywiście, obie te “części” będą zmieniały się wraz z wiekiem dziecka i będą wyglądały zupełnie różnie w przypadku każdego dziecka i każdego rodzica. Ważne, aby dziecko wiedziało, że może na Ciebie liczyć, pomożesz mu kiedy będzie tego potrzebowało, będziesz akceptował to kim jest, co lubi, jak wygląda, ale także akceptował jego słabsze strony i wady. Co więcej, ważne aby dziecko czuło, że ty czujesz prawdziwą przyjemność z tego, kiedy jesteście razem. Kiedy się przytulacie, przepychacie, bijecie na poduszki. Dobry kontakt dziecka z rodzicem, jest też wyrazem akceptacji dla jego ciała.
Bibliografia
Barbeau, K., Carbonneau, N., & Pelletier, L. (2022). Family members and peers’ negative and positive body talk: How they relate to adolescent girls’ body talk and eating disorder attitudes. Body image, 40, 213–224. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2021.12.010
Chopik, W. J., Edelstein, R. S., van Anders, S. M., Wardecker, B. M., Shipman, E. L., & Samples-Steele, C. R. (2014). Too close for comfort? Adult attachment and cuddling in romantic and parent–child relationships. Personality and Individual Differences, 69, 212–216. https://doi.org/10.1016/j.paid.2014.05.035
Rega, V.; Gioia, F.; Boursier, V. Problematic Media Use among Children up to the Age of 10: A Systematic Literature Review. Int. J.Environ. Res. Public Health 2023, 20, 5854. https://doi.org/10.3390/ ijerph20105854
Turner, H. M., Rose, K. S., & Cooper, M. J. (2005). Schema and parental bonding in overweight and nonoverweight female adolescents. International Journal of Obesity, 29(4), 381–387. https://doi.org/10.1038/sj.ijo.0802915
Wang, Y., Gu, X., Geng, J., Wei, X., & Lei, L. (2024). Relationships among selfie-viewing on social media, thin-ideal internalization, and restrained eating in adolescents: The buffering role of media literacy. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 18(1), Article 2. https://doi.org/10.5817/CP2024-1-2